Kısırlık (İnfertilite) Nedir? Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Çocuk sahibi olmak isteyen çiftlerin bir yıl boyunca düzenli olarak cinsel ilişkiye girmelerine rağmen sağlıklı bir gebeliğin sağlanamaması kısırlık (infertilite) olarak adlandırılmaktadır. Kısırlıkta sorun kadın ya da erkekten kaynaklanabildiği gibi her ikisinden birden kaynaklandığı durumlarla da oldukça sık karşılaşılmaktadır.

Ülkemizde infertilite oranı %15 gibi yüksek bir seviyededir.  Sağlıklı bir gebeliğin sağlanmasında yaşanan sorunların yaklaşık olarak %50’si erkek üreme sisteminden kaynaklanan sorunlar olarak karşımıza çıkmaktadır.

Testislerde üretilen spermlerin üreme kanallarında ilerletilerek kadının üreme kanalına ulaştırılması erkek üreme kapasitesini oluşturmaktadır. Erkek fertilitesi, ham spermlerin ortalama 72 günlük sürede testislerde bulunan ve seminifertibüller adı verilen çok ufak kanalları içinde üretilmesiyle başlamaktadır.  Olgunlaşan spermin gelişimini tamamlaması ve hareketlilik kazanması epididim adı verilen bölgede depolanması sırasında olmaktadır. Epididimde depolanan sperm gerektiğinde vaz deferens ile sperm kanalından ejekülatör kanal ve uretraya boşalmanın hemen öncesinde transfer edilmektedir. Boşalma sırasında ise, sperm uretra yoluyla penis ucundan dışarı atılmaktadır. Bu sürecin sağlıklı olarak tamamlanabilmesinde genetik oluşumun yanı sıra sağlıklı organlara ve hormonal etkiye gereksinim duyulmaktadır.

Sperm oluşumunda, olgunlaşmasında ya da transferinde yaşanan sorunlar erkek infertilitesine neden olmaktadır.

Erkek İnfertilitesinin Nedenleri Nelerdir?

Erkeklerde görülen infertilite, pek çok farklı nedenle ortaya çıkabilmektedir. Genetik bozukluklardan çocuklukta geçirilen hastalıklara kadar pek çok etken fertilitenin bozulmasıne neden olabilmektedir.

  1. Sperm Bozuklukları

Erkek infertilitesinde en sık rastlanan sorun sperm üretimi ve gelişimindeki bozukluklardır. Sayı azlığı, hareket düşüklüğü ya da her ikisi birden görülebildiği gibi hiç sperm hücresinin olmadığı durumlarla da karşılaşılmaktadır.

  1. Varikosel

Varikosel, erkekteki testislerden kalbe dönen toplardamarlarda bir çeşit varis oluşması yani damar genişlemesidir. Varikosel genellikle sol tarafta görülmektedir. Varikoselli hastalarda, sperm hareket ve konsantrasyonunda düşüklük olmaktadır. Varikosel kimi zaman kasığa vuran ağrıya ve testiste çekilme hissine neden olabilmektedir.

  1. Kanallarda Tıkanıklık (Obstrüktel Nedenler)

Testis iltihabı, ebididimit iltihabı gibi tekrarlayan enfeksiyonlar ya da daha evvel geçirilmiş fıtık ameliyatı gibi operasyonlar nedeniyle meni kanalı tıkanabilmektedir. Tıkanıklık, meni kanalının herhangi bir alanında olabileceği gibi bütününde de görülebilmekte ve kısırlık (infertilite) nedeni olmaktadır.

  1. Hormonal Etkenler

Beyindeki hipofiz bezinden salgılanan FSH ve LH hormonları testiste testesteron yapımını uyarmaktadır. Bu hormonların salgılanmasındaki sorunlar sperm yapı dengesinin de bozulmasına neden olmaktadır.

  1. İmmünolojik İnfetilite

Normal koşullarda spermler kişinin kendi vücudu ile temas halinde olmamakla birlikte; bu teması engelleyen kan-testis bariyeri travma, ameliyat, enfeksiyon gibi nedenlerle zarar gördüğünde spermler dolaşım sistemi ile direkt temasa geçmektedir. Bu durum, savunma sisteminin bloke edici antikor oluşturmasına neden olur ve spermlerin kadın üreme sistemlerine ilerlemesi ve kadının yumurtasına yapışması mümkün olmaz.

  1. Geriye Boşalma (Redrograd Ejekülasyon)

Meninin normal koşullarda olması gerektiği gibi dışarıya akmak yerine mesaneye kaçması geriye boşalma (redrograd ejekülasyon) olarak adlandırılmaktadır. Orgazmdan sonra meninin hiç gelmemesi ya da çok az gelmesi olarak kendini gösteren bu durum, prostat ameliyatları, sinir sistemi hastalıkları ya da kullanılan bazı ilaçlar nedeniyle mesane boynu kapama fonksiyonunun bozulmasından kaynaklanmaktadır.

  1. Genetik Nedenler

Genetik nedenler kısırlıkta önemli rol oynamaktadır. Erkekteki Y kromozomundaki kırık ve kesikler, yapısal bozukluklar ve sayısal eksikler fertiliteyi bozmaktadır.

  1. İlaç Kullanımı ve Çocuklukta Geçirilen Hastalıklar

Kemoterapide kullanılan ilaçlar gibi bazı ilaçlar sperm yapım fonksiyonunu ya da boşalmayı bozabilmektedir. Ayrıca çocuklukta geçirilen kabakulak, testis dönmesi, testisin kesede olmaması, epispedias gibi hastalıklar ilerleyen yaşlarda infertiliteye yol açabilmektedir.

İnfertilitede Tedavi Yöntemleri

Kısırlık (infertilite) durumunda uygulanabilecek tedaviler cerrahi tedaviler ve cerrahi dışı tedaviler olmak üzere iki ana grupta toplanmaktadır.

Cerrahi tedaviler; varikosel ve obstrüktif inferltilite sorunlarını tedavi etmek üzere uygulanan çeşitli cerrahi girişimlerdir.

Cerrahi dışı tedaviler ise; tıbbi tedavi, ampirik tedavi, yardımcı üreme teknolojileri gibi ana başlıklar altında toplanmaktadır.

İnfertilite tedavisinde, sorunun neden kaynaklandığının tespit edilebilmesi en önemli aşamayı oluşturmaktadır. Kliniğimizde uygulanan infertilite tedavilerinde; sorunun neden kaynaklandığının belirlenmesinden sonra, hastanın durumuna uygun bir tedavi planı yapılmaktadır. Hasta, infertiliteye neden olan sorun ve bu sorunun altında yatan nedenler hakkında detaylı olarak bilgilendirilmekte ve tedavi sürecine başlanmaktadır.